ΝΕΝΑ ΜΕΝΤΗ: ΘΕΛΩ ΝΑ καταλάβω απολύτως τον απαξιωμένο άνθρωπο

Συντάκτης:
 

Οι «Ξένες πόρτες» είναι ένα αδηµοσίευτο κείµενο που ηχογράφησε και αποµαγνητοφώνησε ο Μάνος Ελευθερίου και πέντε χρόνια προτού φύγει από τη ζωή το εµπιστεύτηκε στη Νένα Μεντή. Πρόκειται για ένα οδοιπορικό στη Σύρο στις αρχές του 20ού αιώνα µέσα από τη διήγηση της γιαγιάς του Ευαγγελίας ∆ιγενή. Μια ιδιαίτερη µαρτυρία που παρουσιάζει γλαφυρά τη σκληρότητα της ελληνικής επαρχίας, τη φτώχεια και την κοινωνική αδικία. Η Νένα Μεντή µιλάει στο Documento για τις ιστορίες που κρατάνε ζωντανή τη συλλογική µνήµη, τη σκληρή εποχή που αποτυπώνει αυτή η µαρτυρία και τον διαρκή αγώνα του ανθρώπου για αξιοπρέπεια.

Ποιες κοινωνικές συνθήκες και θεµατικές έρχονται στην επιφάνεια µε τη διήγηση της γιαγιάς του Μάνου Ελευθερίου;

Πρώτα απ’ όλα θέλω να ξεκαθαρίσω ότι δεν πρόκειται για κείµενο του Μάνου Ελευθερίου. Είναι µια διήγηση, µια αφήγηση προφορικού λόγου της γιαγιάς του. Ο Μάνος το αποµαγνητοφώνησε πριν από πολλά χρόνια και κάποια στιγµή µου το έδωσε µε τη σκέψη πως θα µπορούσα να κάνω κάτι στο θέατρο. Είναι η αυθεντική αφήγηση της γιαγιάς στον εγγονό της. Ο ίδιος δεν έχει κάνει παρεµβάσεις στο κείµενο, δεν έχει γράψει τίποτε δικό του. Η µαρτυρία διατρέχει τα πρώτα χρόνια της ζωής αυτής της γυναίκας στη Σύρο στις αρχές του 20ού αιώνα. Πρόκειται για µια ιστορία φτώχειας, κοινωνικής αδικίας, πόνου, κακοποίησης και παιδικής εργασίας. Περιγράφει την πολύ δύσκολη ζωή ενός κοριτσιού που στα 18 του χρόνια ήδη είχε παντρευτεί και αποκτήσει παιδί. Τις υπόλοιπες πλευρές της ιστορίας έχει ενδιαφέρον να τις γνωρίσει ο θεατής µέσα από την ίδια την παράσταση.

Τι σας εντυπωσίασε περισσότερο σε αυτό το αδηµοσίευτο κείµενο που έφτασε στα χέρια σας;

Οι κοινωνικές συνθήκες. Η φτώχεια, η µιζέρια και η δυστυχία του ανθρώπου. Αυτή η γυναίκα δεν πήγε ποτέ στο σχολείο γιατί δούλευε από τα έξι της χρόνια. Στη σηµερινή εποχή δεν µπορούµε καν να συλλάβουµε τέτοιες καταστάσεις. ∆εν υπάρχει περίπτωση ένα παιδί να µην πάει σχολείο. H παιδεία είναι υποχρεωτική για όλους. Τότε όµως δεν ήταν έτσι τα πράγµατα. Οι οικογένειες έπρεπε να επιβιώσουν και για να τα καταφέρουν έστελναν τα παιδιά τους για δουλειά. ∆εν υπάρχει πιο σκληρή εµπειρία.

Διαφημιστική καταχώρηση
Διαφημιστική καταχώρηση

Παρά τις σηµαντικές αλλαγές που έχουν συντελεστεί από τότε, ακόµη και σήµερα δεν βλέπουµε παιδιά προσφύγων να παλεύουν για την επιβίωσή τους σε απερίγραπτες συνθήκες;

Φυσικά. Εκατοµµύρια µετανάστες και άνθρωποι ξεριζωµένοι από τον τόπο τους ζουν µέσα στην εξαθλίωση. Ποια παιδεία και ποια σχολεία υπάρχουν γι’ αυτούς; Εγώ όµως αναφέροµαι στην «κανονική» ζωή και όχι στη ζωή του πρόσφυγα ή τη φρίκη της εµπόλεµης ζώνης. Μιλάω για τη ζωή που ζει ένας άνθρωπος σε συνθήκες ειρήνης. Η µεγάλη, ασύλληπτη φτώχεια ήταν το πρόβληµα του κόσµου την εποχή στην οποία αναφέρεται το κείµενο. Οι αστοί και οι µεγαλοαστοί είχαν πάντοτε οικονοµική άνεση. Οι προλετάριοι όµως δεν είχαν τρόπο να ζήσουν. Πρόκειται για µια κατάσταση που δεν µπορούµε να διανοηθούµε σήµερα, παρόλο που εξακολουθούν να υπάρχουν φτωχοί άνθρωποι. Επιπλέον, εκείνη την εποχή είχαν επικρατήσει βίαια ήθη. Εγώ που είµαι πιο µεγάλη θυµάµαι ότι στα σχολεία οι δάσκαλοι έδερναν τους µαθητές τους. Πιο παλιά αυτό συνέβαινε και µέσα στα σπίτια. Οι γονείς χτυπούσαν τα παιδιά τους. Οι άντρες τις γυναίκες τους. Το ξύλο ήταν µια µορφή εκτόνωσης. Και αυτό που συνέβαινε ήταν µια µεγάλη απαξίωση της αξιοπρέπειας του ανθρώπου.

Τι αγαπήσατε περισσότερο στον Μάνο Ελευθερίου;

Ο Μάνος Ελευθερίου ήταν φίλος µου. Ενας πολύ ιδιαίτερος άνθρωπος, γλυκός, ξεχωριστός και τρυφερός. Νοιαζόταν για τον συνάνθρωπό του, ακόµη και για τον άγνωστο. Βοηθούσε µε όποιον τρόπο µπορούσε και ήθελε να προσφέρει σε όλους και όχι µόνο στους δικούς του ανθρώπους. ∆εν γινόταν να µην τον αγαπήσεις. Είχε κάποιες φορές τα δύσκολα, τα περίεργα, τα ειρωνικά και τα ξινά του, αλλά στην ουσία του έβγαζε µια υπέροχη ανθρωπιά.

Πόσα έχουν αλλάξει από την εποχή που κάθισε κοντά στη γιαγιά του για να ακούσει την ιστορία της; Ποιο είναι το νήµα που συνδέει αυτήν τη διήγηση µε το σήµερα;

Εχουν αλλάξει πολλά πράγµατα και ιδιαίτερα στη θέση της γυναίκας. Η γυναίκα ήταν τότε αντικείµενο, ένα άψυχο πράγµα που ζούσε σαν δούλα µέσα στο σπίτι και στα χωράφια. Αυτό συνέβαινε πιο έντονα µακριά από τις πόλεις, σε ένα νησί όπως ήταν η Σύρος. Οι άνθρωποι σήµερα έχουν κατακτήσει πολλά δικαιώµατα. Το νήµα µε τη σηµερινή εποχή βρίσκεται στο γεγονός ότι αυτοί…

Πηγή: https://www.documentonews.gr

share->share_count); ?>