ΠΛΑΝΗΤΕΣ, ΟΙ ΕΥΛΟΓΗΜΕΝΟΙ αυτής της γης

Συντάκτης:
Κατηγορία: Πολιτισμός
 

Στο https://www.documentonews.gr διαβάσαμε:

«Ξείνε Αθηναίε, παρ’ ημέας γαρ περί σέο λόγος απίκται πολλός, και σοφίης είνεκεν της σης και πλάνης» (Αθηναίε φιλοξενούμενέ μας, έχουν φτάσει σ’ εμάς πολλά λόγια για σένα εξαιτίας της σοφίας των ταξιδιών σου)

Ηρόδοτος Α΄, 30.2

Αλαίνω, κατά τους αρχαίους πλανιέμαι και περιπλανιέμαι –«ως όναρ ημερόφαντον αλαίνει» γράφει ο Αισχύλος–, εξού και αλάνα, αλάνης, αλήτης, αληταριό, αλητόβιος κ.λπ.

Στη διευρυμένη εκδοχή της η έννοια της περιπλάνησης αντιστοιχεί σ’ ένα απέραντο φάσμα άσκοπων και «στον χαβαλέ» αλλά και φιλέρευνων, εξερευνητικών, εκούσιων (και εσωτερικών) περιηγήσεων και περιδιαβάσεων εντός και εκτός πόλεων και χωρίων, απ’ το πιο ξεχασμένο στον παγκόσμιο χάρτη ερμητικό σημείο μέχρι τις πολύβουες, σαγηνευτικές για τη διαπολιτισμική τους ώσμωση και τα ρίσκα τους πολιτείες, μέχρι τις ακούσιες εξαναγκαστικές εξόδους γηγενών που καταντούν διαπλανητικοί απάτριδες σε άξενα χώματα.

Εδώ χωράει και ο ξενιτεμός, το «κουρμπέτι» για να «καζαντίσουν», για τους εσωτερικούς μετανάστες εντός των ορίων μιας χώρας και για τους ποικίλης χροιάς εμιγκρέδες σε «ξένες» χώρες. Σπάνια με κάπως «ανθρώπινη» αντιμετώπιση σε περιοχές που ο Ξένιος Ζευς ευλόγησε στα μεγάλα του κέφια τους κατοίκους τους, ανελέητες σε μέρη όπου η ξενοφοβία και η αμυντική εσωστρέφεια περιφρονούν και περιθωριοποιούν τον άγνωστο πλάνητα («η αγκαλιά της εκκλησίας δεν είναι τόσο μεγάλη για να τους χωράει όλους» είχε δηλώσει εμφατικά ο μητροπολίτης Ανθιμος με τα πρώτα κιόλας κύματα μετανάστευσης στη χώρα μας, εκφράζοντας στην αποκορύφωσή της την πλέον τερατική εκδοχή της μισάνθρωπης ψευδοχριστιανικότητας).

Διαφημιστική καταχώρηση
Διαφημιστική καταχώρηση

Εδώ χωράνε και τα «αλάνια» πάσης φύσεως –και οι αλανιάρες– κι «όλοι οι ρεμπέτες του ντουνιά» σαν τον Μάρκο και την παρέα του και τους ήρωες των τραγουδιών του, εδώ και τα συνταρακτικά, τα εμπνευσμένα απ’ την περιπλάνηση άσματα του Τσιτσάνη («Πάντα περιπλανώμενος», «Περιπλανώμενη ζωή», «Σαν απόκληρος γυρίζω» κ.ά.) που τα απογείωσε η ένθεη ερμηνεία της Μπέλλου.

Στον κόσμο των πλανήτων συγκαταλέγονται όλοι όσοι προικίστηκαν με το απόσταγμα της καθολικής σοφίας που κληροδοτεί όχι η μελέτη αλλά η ατέρμονη άνευ ορίων περιπλάνηση («Αλλο να ’σαι διαβασμένος κι άλλο κοσμογυρισμένος» λέει μια τουρκική παροιμία), οι ανέστιοι και οι πένητες που υποχρεώνονται σε διηνεκείς μετακινήσεις, οι δαιμονισμένοι απ’ τον τρελό τους πόνο που παίρνουν τα βουνά, οι μεγάλοι περιηγητές της αρχαιότητας, σαν τον Ηρόδοτο και τον Στράβωνα, επιφανείς περιηγητές των νεότερων χρόνων, σαν τον Οθωμανό Εβλιγιά Τσελεμπή, τον Σατωμπριάν, τον Μπάιρον, διάσημοι πλάνητες σαν τον Μπωντλαίρ, τον Ρεμπώ, τον Πιερ Λοτί, τον Κέρουακ, τον Ζενέ, τον Μπουκόφσκι, οι flaneurs και οι flaneuses των Παρισίων των μέσων του 18ου αι. («flanerie», όρος που εισήγαγε ο Μπωντλαίρ για να περιγράψει τον περιπατητή στην πόλη που περιπλανάται χωρίς σκοπό), οι «γιαμπαντζήδες» (ξένοι) που πρωταγωνιστούν στα διηγήματα του Παπαδιαμάντη, ξεριζωμένοι απ’ την πατρίδα τους ή αλλάζοντας τόπους για την επιβίωση σαν τη «Σταχομαζώχτρα», οι πλανόδιοι γυρολόγοι, οι πραματευτάδες, όλοι οι Τσιγγάνοι του κόσμου, οι τελάληδες που θέριζαν τα καλντερίμια, οι οδοιπόροι του Αθωνα και οι ορειβάτες του Θιβέτ, παράδοξοι ποιητές σαν τον επαναστατημένο λαγνοθήρα εστέτ Ναπολέοντα Λαπαθιώτη, σαν τον κοσμοπολίτη κομμουνιστή και εγκωμιαστή των παριών του έρωτα πεζογράφο Πέτρο Πικρό, σαν τον δικό μας «μπίτνικ» ποιητή Λευτέρη Πούλιο που βακχιάζεται νυχτοπερπατώντας στα αθηναϊκά στέκια για να σαρκάσει και να θυσιάσει παράλληλα στον Κωστή Παλαμά στο εμβληματικό του ποίημα «Αμέρικαν μπαρ στην Αθήνα», σαν την Εντίθ Πιαφ που ο λυγμός της ορφάνιας της ταξιδεύει για να ενωθεί με το ντέρτι καθενός, σαν την ηφαιστειακή Τζάνις Τζόπλιν που στον οργισμένο σπαραγμό του τραγουδιού της συμπυκνώνει το διαπλανητικό άλγος· όμως κι εκείνοι οι αξεπέραστοι που γνώρισαν το σύμπαν με τη μέθη της οικουμενικής τους διάνοιας, ασάλευτοι στα κονάκια τους, σαν τον Διογένη μέσα απ’ την τρύπα του και τον Σωκράτη μέσα απ’ την πόλη του.

Οπως γράφει ο Σάββας Μιχαήλ στο έξοχο δοκίμιό του «Μορφές της περιπλάνησης»: «Η ιστορία είναι περιπλάνηση και η κάθε εποχή έχει την Οδύσσεια που της αρμόζει. […] Η ανθρώπινη περιπλάνηση […] Αναζήτηση μέχρις εσχάτων της Μεγάλης Λευκής Φάλαινας του απόλυτου». Στην περιπλάνηση οδηγείται κανείς απ’ την ανάγκη να ανθιστεί τα μυστικά του Αγνώστου, να συνομιλήσει με την απεραντοσύνη, να ενωθεί με το απόλυτο, να ξεγελαστεί απ’ την αιχμαλωσία της ρουτίνας του. Εξού και πλάνη ίσον ξεγέλασμα· με πλάνεψαν τα μάτια σου, σε πλάνεψε η ντόλτσε βίτα κ.λπ. Αξίζει από μόνη της η περιπλάνηση, σαν «τ’ ωραίο ταξίδι» της καβαφικής Ιθάκης. Και ζήτωσαν όλα τ’ αλάνια του κόσμου τούτου!

«Στο(Πηγή)

share->share_count); ?>